AUGUST VE IRMA

IMG_1903

13 Haziran 1936 yılına ait bir fotoğrafta gözlerini güneşten kısmış, kollarını kavuşturmuş, izlediği bütün temaşaya karşı kayıtsız bir adam var. İğne atsan yere düşmeyecek kalabalığın içinde sadece tek bir adam: Adı August Landmesser. Fotoğrafın çekildiği tarihte sadece 26 yaşında, zaten çok yaşamayacak ve fotoğrafın çekildiği tarihten sadece sekiz sene sonra ölmüş olacak. Hayatın bütün neşesi, aşkı, mutluluğu, gündelik telaşları, kaygıları için şu andan sonra hepi topu sekiz sene… Ama şimdi; şu muhteşem fotoğrafın çekildiği anda ölümü, kederi, ümitsizliği falan aklına getiremeyecek kadar genç ve aşık. Fotoğraf Hamburg’ta Horst- Wessel adlı Alman gemisinin tanıtımı için August’un çalıştığı Blohm – Voss tersanesine Hitler’in gelişi sebebiyle çekilmiş. Almanya’nın saf kötülükle kuşatılmaya, dipsiz bir karanlığa doğru çekilmeye başladığı yıllar. Ancak büyük çoğunluk gelecekten umutlu.. Göz kamaştıran vaatler, arkası gelmeyen törenler, otoyollar, fabrikalar, açılışlar.. İstikâmet büyük, güçlü, değersiz! olandan kurtulmayı hedefleyen Yeni Almanya; Avrupa’nın safkan çocuğu..

Bu fotoğrafa sayısız defalar uzun uzun baktım ve her seferinde de sonunu bildiğim trajik bir hikayenin kederi ile August’un yaydığı cesaret arasında çivilenmiş gibi kalakaldım. Fotoğrafın çekildiği tarihte August, 1934 yılının Ekim’inde tanışıp aşık olduğu İrma ile sadece bir yılllık evli ve ilk kızları İngrid henüz bebek..   “Alman Onurunu ve Alman Kanını Koruma Kanunu” daha çıkmamış ancak Hitler’in safkan bir Almanya hayali kurduğu ve bu hayal için nefret ettiği Yahudiler’in ilk atılacak safralar oldukları aşikar. Oysa İrma bir Yahudi, August ise iş bulmak için girdiği Nazi Partisi NSDAP’ın bir üyesi. Fotoğrafın çekildiği bu güzel Haziran güneşi altında August’un Hitler’e Nazi selamı vermemesi işte bu yüzden sadece Hitler’e değil, yaydığı bütün kötülüğe karşı da eşsiz bir meydan okuma; Her ne pahasına olursa olsun hayatın aydınlık yanında durma cesareti.

August bu fotoğrafın çekilmesinin hemen ardından İrma ile olan evliliklerinden dolayı partiden ihraç edilir. Bir dizi uzun yazışmalar ve deli saçması bürokratik işlemlerle İrma’nın doğduğunda vaftiz edildiğini ve bu sebeple Yahudi olmadığını ispatlamaya çalışırlar ancak başaramazlar. Her diktatörlüğün ve her karanlığın aklın ve vicdanın çok ötesinde mevzilendiğini anladıklarında kaçmaya çalışırlar, hedef saf kötülüğün henüz ulaşmadığı Danimarka’dır. Oraya ulaşsalar mutlu, sevgi dolu her küçük aile gibi belki sadece gündelik hay huylarla yaşayıp vakti geldiğinde yataklarında ölebileceklerdir ama olmaz tam sınırda yakalanırlar ve cehenneme geri postalanırlar. Bu tarihten sonra aralarına katılan ikinci kızlarıyla birlikte dördünün beraber geçirebileceği sadece üç seneleri vardır önlerinde. Resimlerine bakarken birlikte geçirdikleri bu üç senenin uzun, güzel bir ömüre denk gelmiş olması için dua ettim ve dualarımın 79 yıllık bir maziyi aşıp dördünü birlikte o cinneten uzaklara taşımış olmasını istedim. Onlardan kalan az sayıdaki fotoğraftan birine: şu dördü birlikte plaja gittiklerinde çekilmiş olanda bir umut aradım ama sadece kağıt kesiği gibi ince, iç yakan bir sevinç buldum; hep beraber olmanın hüzünle karışmış neşesi, hepsi o kadar işte.. Fotoğraf, dördünün etrafını saran sazlıklara bakılırsa Hamburg yakınlarındaki Elbe Nehri’nde çekilmiş. Hayattan küçücük bir mutluluk devrişebildikleri ender zamanlardan biri. İlk kızları İngrid’in henüz iki yaşlarında, ikinci kızları İrene’nin de İrma’nın kucağında 5-6 aylık olduğuna bakılırsa aylardan ya Haziran ya da Temmuz olmalıdır ve II.Dünya savaşının başlamasına sadece bir ay kalmıştır. Almanya 1Eylül 1939’da Polonya’ya girecek ve ömürlerinin son yazına ait bu cıvıltı Elbe Nehri’nin sazlıklarına asılı kalıp karanlığın içinde sonsuza dek çırpınacaktır.

O kış kaderleriyle yüzyüze geldikleri ilk kış olur. Almanya’ya ilk kar düştüğünde İrma, hayatının geri kalan üç yılını geçireceği toplama kamplarından ilkine çoktan gönderilmiştir . Bu tarihten sonra ne kızlarını ne de August’u bir daha göremeyecektir. August’un güzel ailesi işte o cinnet kışında tamamen dağılır. İrma’ya ait izler bu tarihten sonra giderek silikleşir. Önce Berlin’nin 85 km uzağındaki Ravensbrück toplama kampına ardından diğerlerine yollanır. En son 1942’de Bernburg kampına yollandığına dair kesin kayıtlar İrma’nın bu toplu imha kampından çıkamayıp sadece 29 yaşında öldüğünü doğrular. Kızlarından büyük olan İngrid, Nazi yönetimi tarafından Aryan kanı en fazla olan aile büyüklerinden birinin yanına, küçük kızları İrene, ise yetimhaneye verilir. İrma’nın August’a toplama kampından yazdığı tek tük mektupların 1942 Şubatı’nda kesilmesiyle August, sevgili İrma’sının ölmüş olduğunu kabul eder ki 1943 yılında Sonya adında bir Rus’la nişanlanır. Bütün Avrupa’yı saran o cehennemin içinde hayata tutunmak ve ailesini biraraya getirmek için Sonya ile evleneceğini beyan ederek kızlarını bulmak ve yanına almak ister ancak izlerine rastlayamaz. August ile ilgili resmi olan son kayıtlar 1944 yılına aittir, ceza aldığına ve hapse atılacağına dair devlete ait bir belgede adı son kez geçer. Öldüğünde 34 yaşındadır. Kötülük karşında cesaretini kaybetmemiş ve Hitler’e selam vermemiş ender insanlardan biridir. Aradan geçen 80 yıla rağmen o muhteşem fotoğraf cesaretin bir diktatörün kötülükleri karşısında tek çıkış yolu olduğunu haykırır.

Uzun ve zor geçen yıllar sonra çiftin büyük kızları İngrid gurur duyduğu ailesine ait bütün resimleri, mektupları, resmi kayıt ve belgeleri toplayarak bu eşsiz cesaretin anısını bir kitap haline getirir. Almanca ve İngilizce basılmış olan kitap ne yazık ki en çok çevrilmesi gereken dile Türkçe’ye henüz çevrilmemiş. Oysa cesaret ve onur öykülerine bizim herkesten daha çok ihtiyacımız var.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s