KUMAŞLARA İŞLENEN HAYALLER

IMG_4159

Pürüzsüz ve esnek bir zaman parçasının içinde oturup ellerimi oyalamak isterim bazen. Bir şeyi tutup kessinler, işlesinler, renge bulanıp çıksınlar, sonra o renkler, ipler ve ilmekler bambaşka bir şeye dönüşsün, zamanı telaştan arındırarak genişletsinler isterim. Ritmik, tekdüze ve sanki sonsuz bir zaman varmış gibi aheste. Bir aralar puzzle yapmaya dadanmış, 10-15 kadar binlik, üç binlik tablolar yapmıştım. Küçücük birbirine benzer parçaların hiç ummadığım yerlere ait olabileceğini görüp şaşırarak, sabrımı ve zamanı eğitmiştim. Sonra arkasından goblene merak sardım. Rengarenk ipliklerin kumaşa batıp çıkışlarını ve her küçük karenin diğeriyle birleşerek bir yaprağı ya da etek ucunu oluşturmalarından neredeyse büyülenerek tablolar işlemiştim. Hele mevsim kışsa  kendimi bir Rus romanın taşrada dikiş nakış işleyerek zaman öldüren kahramanı zannederek günü akşama kavuştururdum. Çok severek işlediğim inci küpeli kız ve ağaca yazı yazan kız goblenleri şimdi antrede asılı. Sokağın karmaşasından kendimi evime atar atmaz el değmemiş bir huzuru hatırlatıyorlar bana. Onlara her baktığımda kendimi bir zaman bükücüsü gibi hissediyorum.

Aslına bakarsanız bu dikiş, nakış ,özellikle de örgü mevzularında ortaya çıkacak olan şeyin muhteşemliğine bel bağlamam. Örgü örerken ilmek kaçırır, goblen yaparken ipleri birbirine dolar, dikiş dikerken yanlış biçerim falan. Beni ortaya çıkan şeyden çok, ritmin kendisi ve malzemenin dokusu, rengi büyüler. Ama bu konuda yeteneği olan, tıkır tıkır istedikleri şeyi bir çırpıda örüveren, kendi elbiselerini biçip, dikebilen, nakış yapabilen kadınlara hep hayranlık duyarım. Yunan mitolojisindeki Moeraeler gibi kestikleri, biçtikleri ve ölçtükleri her parçada hayatı ve kaderi dokuduklarını düşünürüm.

Nerede biçen, ören,işleyen bir kadın görsem gecenin kızlarından hangisine benziyor diye bakarım. Eğer yüzünde mutlu bir ifade birazda makyaj varsa hayat ipliğini eğiren Clotho, eğer dikkatli birine benziyor ve gözlük takıyorsa hayatı ölçen ve paylaştıran Lachesino, yok eğer kararlı ve uzun saçlıysa hayat ipliğini kesen, kaçınılmazı hazırlayan Atropost’ur diye hayal kurarım. Mesela Athena’nın dokumacıların ve nakışçıların koruyucu tanrıçası olmasını dikiş ve nakışın çok önemli bir iş olmasından kaynaklandığını ve geçen uzun zaman içinde gerçek yerini ve önemini kaybettiğini düşünürüm. Eğer öyle olmasa koskoca Zeus ennn sevdiği çocuğuna dokumacı ve nakışçıları koruma görevi vermezdi herhalde. Metis gibi akıllı ve bilge bir kadından doğan ve keskin zekasını annesinden almış kızına, yeteğine ve becerilerine uygun bir görev verecekti şüphesiz. Ben bu Athena mevzusunda tanrıçanın koruyuculuğuna, işlediği nakışların eşsizliğine inansam da Arachena ile girdiği nakış işleme yarışmasını anlamsız bulurum açıkçası, altın kaşıkla yemek yiyen Tanrıça, faninin tekiyle yarışır mı hiç Allahaşkına!

Roman kahramanları içindeyse kederi, güzelliği ve kırkyamaları ile Grace’in yeri kalbimde ayrıdır. Margaret Atwood’un eşsiz kitabında anlatılan hikayesi o kadar hüzünlüdür ki, işlediği her kırkyamada ortaya çıkan motifin umuduna tutunup öyküdeki kederi yırtmak, neredeyse Antropos’a yalvarıp Grace’in kader ipliğini erken kessin diye yalvarmak istersiniz. Masum ya da masum bir katil olduğuna neredeyse iman ederek dişleriyle kopardığı her ipliğin ucuna güzel bir son bağlamayı hayal edersiniz. Belki, kutsal kitaplarda anlatılan mucizelerden birini de onun payına ayırıp 46 yaşında kavuşacağı bir gebelik saklansın isterseniz kırkyama motiflerinin arasına. Kırık tabaklar, Yürek ve taşlık, Pandora’nın kutusu, Tavanarasındaki kapılar, Zarf ile mazruf. Bu saydıklarım Grace’in işlediği kıryama yorganların adları. Hepsinde hikayesindeki hüzün ve renklerin arkasına saklanmış küçük bir parça umut var.

“ kadınlar niye böyle bayraklar diker ve onları yatakların üstüne sererler? Belki sizin için yatak dinlenme, huzur, güzel bir uyku demektir ama çok tehlikeli şeyler de olabilir yatakta” Bunlar da Grace’in aklından geçenler. Onun gibi bir hayat hikayem olsa sadece yatağı değil, dünyanın her köşesini tehlikelerle dolu görürdüm. Belki o zaman ben de saaatler boyunca sırf kötülüklerle arama germek için renk renk yorganlar işleyebilirdim. Beni korusunlar, unuttursunlar ve umuda taşısınlar diye.

Penolopia’da İthaka’da sevdiği adamı beklerken bir umudun yumağına tutunup on sene boyunca gündüz dokuyup gece söker. Taa ki Odysseus’un gemisi dokuduğu ketenin ucuna takılıp sevdiği adamı getirene kadar. Talipleri, akbalar gibi Odysseus’un ölümünü bekleyip, Spartalı bir prensesle evlilik hayali kurarken o limanı seyrederek kayınpederine kefen dokur. Dokurken sadece bir kefen değil aynı zamanda yeni bir hayat örer kendine. Sabırla işlenen, çıkrıktan her geçişte titreyen ve büyüyerek umuda dönüşen bir dokuma.

Kadınlar örer, biçer, diker, dokur ve işler. Çeyiz, elbise, kundak, yorgan ve kefen yaparlar. Bazan ellerinde kıpkırmızı bir yün çilesi tıpkı Turgenyev’in kahramanı Zinayda gibi iplerle hayata kur bile yaparlar.

“ küçük prenses oturdu, bir çile kırmızı yün aldı, tam karşımdaki sandalyede bana yer gösterdikten sonra çileyi dikkatlice açıp kollarıma geçirdi. Bütün bunları bir şey söylemeden, eğlenceli bir biçimde oyalanarak, hafif aralık dudaklarında hep o aydınlık, kurnaz gülümsemesiyle yapıyordu. Yün ipliği bükülmüş bir karta sarmaya başladı ve birden öylesine aydınlık, çabuk bir bakışla baktı ki yüzüme, elimde olmadan başımı önüme eğdim”

Ben de güzel, yeşil bir yün aldım, bahar gelmeden ilmekleri kaçırma pahasına kendime güzel bir atkı öreceğim. Kış geçti biliyorum ama şişlerin ritmine ve sesine ihtiyacım var. Seneye bu zamanlarımı hatırlayarak boynuma dolar, örerken de bahara kur yaparım. Olmaz mı?

İlham verenler;

 Dünya Mitoloji Ansiklopedisi, Alfa Yayınları

Efsaneler ve Mitler, Alfa Yayınları

Nam-ı Diğer Grace, Margaret Atwood, Oğlak Yayınları

Penelopia, Margaret Atwood, Merkez Kitaplar

İlk Aşk, Turgenyev, İş Bankası, Hasan Ali Yücel Klasikleri


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s