DELİ JUANA

IMG_2044

Bu haftayı Juana ile birlikte geçirdik. Juana’yı çok uzun zamandır tanımak ve nasıl delirdiğini öğrenmek istiyordum. Yaklaşık beş yüz yıldır isminin başına deli sıfatı eklenmeksizin anılmayan bu prensesi usul usul karanlığın koynuna bırakan hikayenin gerçekliğini merak ediyordum. Sonuçta tarih dediğimiz parçalı geçmişte, özellikle kadınların tarihi yazılırken gerçeklikle kurulan akrabalık bağının gittikçe zayıfladığına daha önceleri defalarca şahit olmuştum. Juana’nın hikayesini kafamda bu soruları evirip çevirerek okudum ve prenses dahi olsalar kadınların tarihe bıraktıkları izlerin hazin gölgesinde mutlaka iştahlı bir kalabalığın beklediğini gördüm.

Juana’nın hayat hikayesi, İspanya’nın toprak genişletme ve emperyal güce kavuşma arzusuna feda edilmiş bir ömür olarak okunabileceği gibi ihanete uğrayan ve sevilmekten vazgeçilen bir kadının trajedisi olarak da okunabilir.

Juana dönemin en güçlü kadınlarından İspanya Kraliçesi İsabella’nın beş çocuğundan üçüncüsü olarak 1479’da doğar ve on altı yaşında daha önce hiç görmediği Habsburg tahtının varisi Philip ile evlendirilir. Tamamen annesi İsabella’nın büyük, güçlü ve katolik İspanya hayallerinin bir parçası olan bu evlilik de tıpkı diğer kardeşlerinin evliliği gibi incelikle planlanıp projelendirilmiştir.

Kraliçe İsabella’nın Portekiz, Avusturya, İngiltere gibi güçlü kralıklarla kurmak istediği ittifakların keskin dişli arzusu bütün kardeşlerin evlilikleri üzerinde aç bir köpekbalığı gibi gezinir.  Felaketler dalgası, İsabella’nın tahtının varisi ve tek oğlu John’un Habsburg prensesi Margaret ile evlendirilmesinden bir yıl sonra henüz on dokuz yaşında beklenmedik ölümüyle başlar. Ardından kendi ile aynı adı taşıyan büyük kızı İsabella, Portekiz tahtının varisi ile evlendirilir ve Miguel adı verilen bir erkek çocuk doğurduktan hemen sonra yirmi iki yaşında ölür. Portekiz, İspanya ittifakının varisi sayılan ve büyük İspanya hayellerinin mirasçısı olan bebek Miguel de ne yazık ki iki yaşını bile göremez. Galler Prensi Arthur ile evlendirilen küçük kızkardeşi Catherina ise bir yıl bile geçmeden kocasının matemini tutan yaslı bir dul olarak İngiltere Sarayı’nda yapayalnız kalır.  Daha sonra uzun mücadelerden geçerek Arthur’un kardeşi Henry ile evlenecek olan bu gözü yaşlı genç dul tarihe Henry’nin kendisinden boşanmak için Anglikan Kilisesi’ni kurduğu Aragonlu Catherina olarak geçecek ve yüzü ömrü boyunca hiç gülmeyecektir.

Birbiri ardına gelen bu felaketler içinde en beklenmedik  ve en uzun süreni ise Juana’nın başına gelendir. İstemeyerek evlendiği Philip’e hiç hesapta yokken deli gibi aşık olmuştur. Sonradan isminin önünde bir yıldız gibi eklenecek olan deli sıfatı işte bu aşktan ve birbiri ardına gelen felaketlerden kendi payına düşendir. Tarih bütün acılarının hatırası olarak kalbinin üzerinde taşıyacağı göz alıcı parlaklıkta bir isim vermiştir; Deli Juana!

Deli Juana, 13 yaşındayken, Boabdil’in haremindeki kadınların, Elhamra Kalesi’nin burçlarından atlayarak  kendi canlarına kıyışlarına şahit oldu. Ve sonradan baktığı tüm boşluklarda bu kadınların kayalara çarpıp dağılmadan önce bir kuş gibi gökyüzünde süzülen ince bedenlerini gördü.

16 yaşındayken onu Habsburg Prensi’ne götüren filonun batması sonucu maiyetinin bir kısmını ve çeyizinin tamamını kaybetti. Bu faciadan kurtulabilen ıslak giysi sandıklarıyla Habsburg’a ulaştığında, Philip’in karşına eteklerine kurumuş deniz tuzları ve bir parça yosun takılmış mavi kadife elbisesiyle çıktı. Bütün İspanyol geleneklerini hiçe sayıp peçesini kilise nikahından önce açtı ve kızıl saçlarıyla, hareli gözlerini kalbiyle beraber Philip’in emrine sundu.

Defalarca kocasının ihanetine uğradı. Bütün mücevherleri ve giysilerinin kocasının Fransa sarayından getirdiği metresine verildiğini öğrendiğinde, inci gerdanlığını ve yakut broşunu kadının boynundan kendi elleriyle söküp aldı. Ellerinde gerdanlık ve kadının kopmuş sarı saçlarıyla salondan zorla uzaklaştırıldı ve bir odaya kapatıldı.

Peş peşe altı çocuk doğurdu ve hiçbirini kendi büyütmedi. Sadece İspanya’da bıraktığı ikinci oğlunu kısa bir süre emzirebildi. Hayatının neredeyse tamamını çocuklarına hasret geçirdi. Son üç çocuğuna deli suçlamasıyla hapsedildiği odada kocası Philip’in tecavüzleri sonucu hamile kaldı.

Annesi’nin ölümünden sonra kraliçe olarak taç giymeye gittiği İspanya’da deli olmadığını ispat etmeye mecbur bırakıldı.

26 yaşında çok sevdiği ve her tür ihanetine şahit olduğu kocasının ölümü üzerine hem hayattaki en büyük düşmanını hem en büyük aşkını kaybetti. Bu ölümden sonra sadece siyahlar giydi ve kimsenin içinde ne olduğunu göremediği bir boşluğa saatlerce bakmaya başladı.

29 yaşında öz babası İspanya’ya kızının delirdiğini ilan etti ve onu bir şatoya hapsetti. İngiltere sarayına gönderilen kız kardeşinin adını verdiği en küçük kızı Catharine’yi yanına aldı. Kendisinin yanındaki hücereye konulan küçük kız dışardan gelen çocuk seslerini duyarak ve onlarla arkadaş olduğunu hayal ederek büyüdü.

36 yaşındayken kızı yanından alındı ve şatoda tek başına bırakıldı. Yemek yemeyi, giyinmeyi, uyumayı reddetti. Dövülerek zorla beslendi, sakin kalması için bağlandı.

76 yaşında aynı şatoda tek başına öldüğünde çok uzun zamandır sadece boşluğa bakıyordu. Bence deli değil  sadece çok incitilmiş bir kadındı.

“ Ey sevip de karşılık görmeyen prenses,

Kızıl karanfil gibi ıssız ve derin bir vadide,

Acını sızlatıyor yattığın mezar.

Mermerin üzerinde açılan gözlerinle,

Kutsal bir emanet gibi saklar seni Granada,

Ah! Soğuk mermerin altında yatan esmer prenses.”

Eluardo Galeano, Aynalar, Çeviri; Süleyman Doğru, Sel Yayıncılık.

C. W. Gortner, Son Kraliçe, Çeviri; Zeynep Arıkan, Epsilon.

Frederico Garcia Lorca, Deli Juana’ya Ağıt.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s